Fandom

Tobipedia

Dyskietka

109stron na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij
Format dyskietki Rok Pojemność
8 cali 1971 80 KB
8 cali 1973 256 KB
8 cali 1974 800 KB
8 cali dwustronna 1975 1 MB = 1024 KB1)
5¼ cala 1976 110 KB
5¼ cala DD 1978 360 KB1)
5¼ cala QD2) 1984 1.2 MB = 1200 KB
3 cale 1984 320 KB
3½ cala DD 1984 720 KB
3½ cala HD 1987 1.44 MB = 1440 KB
3½ cala ED 1991 2.88 MB = 2880 KB
Uwagi:
Dla pojemności dyskietek przyjęto, 1 "MB" ≡ 1024 KB.
1) bardzo rozpowszechnione
były programy do formatowania na 800 lub 820 KB;
2) także oznaczane jako "HD"
DD = Double Density (Podwójnej gęstości)
QD = Quad Density (Poczwórnej gęstości)
HD = High Density (Wysokiej gęstości)
ED = Extra High Density (Ekstra wysokiej gęstości)

Dyskietka – przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych. Polska nazwa dyskietka została zaproponowana najprawdopodobniej przez Jana Bieleckiego.

Współcześnie dyskietki zostały wyparte przez pamięci USB i Pamięci Flash.

Historia Edytuj

Jako pierwsze pojawiły się dyskietki 8-calowe. Następnie zaczęto stosować dyskietki 5¼-cala o pojemności 360 KB (DD) (choć bardzo często ówczesne napędy potrafiły formatować na 180 KB lub nawet mniej), a następnie 1,2 MB (HD) (choć istniały programy, które potrafiły formatować je na 1,4 lub nawet 1,6 MB). Miały miękką obudowę, nie było zamknięcia otworu odczytu - należało je przechowywać w papierowych kopertach. Miały jednak tę zaletę, że po wycięciu otworu zezwalającego na zapis można było używać obu ich stron w napędach jednostronnych. Zabezpieczenie przed zapisem polegało na zaklejeniu nieprzezroczystym kawałkiem taśmy samoprzylepnej wycięcia z boku dyskietki. Mniej popularne były inne dyskietki – 3-calowe stosowane w komputerach firmy Amstrad i 2,5-calowe w pierwszych komputerach przenośnych.

Współcześnie dyskietki wyszły już z powszechnego użycia jednakże są jeszcze dalej produkowane w niewielkich ilościach, używane są przeważnie w starszych komputerach typu PC, Apple Macintosh, Amiga, Atari. Z uwagi na niewielką pojemność zostały wyparte przez nowocześniejsze nośniki pamięci, takie jak: płyty CD, DVD oraz ich odpowiedniki wielokrotnego zapisu, przenośne dyski twarde, pamięć półprzewodnikową typu Flash, wbudowaną w karty pamięci, a także pamięci USB tzw. PenDrive oraz odtwarzacze MP3. Obecnie stacje dyskietek nie są już montowane w laptopach, jednak w napędy te wyposaża sie nadal część stacjonarnych komputerów osobistych, głównie z przyczyn historycznych, dla zachowania łatwej komunikacji ze starszymi modelami. W komputerach Macintosh zaprzestano montowania stacji dysków już w 1998 r., od modelu iMac.

Istnieją też zewnętrzne urządzenia do odczytu dyskietek podłączane kablem do komputera, zazwyczaj przez port USB.

W komputerach klasy PC obecnie najpowszechniej używane są dyskietki 3,5 calowe (wg innych oznaczeń - 90 mm) HD (High Density) o pojemności "1.44 MB" ("megabajt" ten w rzeczywistości był jednostką mieszaną - 1000×1024, a dyskietki te miały 1440 KiB). Dyskietka taka składa się z twardej plastikowej obudowy z otworem dostępowym do nośnika zasuwanym metalową (później plastikową) zasuwką. Konstrukcja ta powstała z wcześniej używanych dyskietek identycznej budowy mechanicznej DD (Double Density) o pojemności 720 KiB, powszechnie używanych w komputerach klasy Amiga (komputer ten obsługuje dyskietki DD jako 880 KiB. Modele wyposażone w stacje HD zapisują na dyskietkach "1,76 MB") oraz Atari ST (dyskietki DD mogą mieć 946 176 bajtów oraz format zgodny z PC, natomiast HD może mieć maksymalną pojemność 1 892 352 bajtów). Rozwinięciem tej konstrukcji jest standard dyskietek ED (Extra Density) "2.88 MB" (dla Atari ST dostępne były napędy ED zapewniające odpowiednio większe pojemności), ale nie przyjął się, m.in. z powodu konkurencji ze znacznie bardziej pojemnymi dyskietkami napędów typu ZIP czy JAZ. Zachowana jest kompatybilność wsteczna.

Dyskietki 3,5" były najbardziej zawodne spośród powstałych typów pamięci przenośnych, jednak osiągnęły ogromny sukces, dzięki małym rozmiarom i niskiej cenie.

Budowa dyskietki 3,5 cala Edytuj

1. Okienko blokady zapisu
2. Talerzyk obracający dyskietką
3. Ruchoma osłonka nośnika
4. Obudowa, z prawej strony u dołu ścięcie uniemożliwiające włożenie dyskietki odwrotnie
5. Włóknina zapobiegająca ocieraniu nośnika o obudowę i czyszcząca nośnik
6. Nośnik
7. Rozmieszczenie ścieżek i sektorów na nośniku.
8. Z lewej strony u góry otwór rozpoznawania typu dyskietki, jest HD (1,44 MB), brak dyskietka DD (720 kB).

Organizacja danych Edytuj

Najmniejszą fizyczną ilością danych jaką można zapisać i odczytać na/z dyskietkę jest sektor. Jego pojemność informacyjna wynosi 512 bajtów, jednak na powierzchni dyskietki zapisywane jest jeszcze 142 bajty dodatkowych informacji niedostępnych dla użytkownika (są to parametry dla kontrolera dysku oraz dane wymagane do korekcji błędów odczytu).

Logiczną jednostką zapisu danych na dyskietkach jest klaster (ang. cluster), zwany także czasami JAP, czyli Jednostką Alokacji Pliku. W odróżnieniu od dysków twardych na dyskietce klaster ograniczony jest do maksymalnie dwóch sektorów (1024 bajty).

Cały nośnik podzielony jest na ścieżki (ang. track), których maksymalnie może być 40 lub 80 (komputery zgodne z Atari ST zapisują maksymalnie 83 ścieżki). Pojedyncza ścieżka w zależności od typu dysku może składać się z 8 lub nawet 36 sektorów. Dla przykładu dyskietka w gęstości HD zgodna z MS/DR-DOS zawiera 18 sektorów na ścieżce. Każda ścieżka składa się z dodatkowych znaczników, które oznaczają początek (BOT) i koniec ścieżki (EOT).

Dyskietki wymagają procesu zwanego formatowaniem nośnika. Dzieli on powierzchnię nośnika na ścieżki i sektory. Dla dyskietki używanej wiąże się to z wymazaniem wszystkich danych.

Tabela alokacji plików Edytuj

Systemem plików dostępnym dla dyskietek jest np. FAT (ang. File Allocation Table), który wywodzi się z systemu MS/DR-DOS (początki w QDOS). Zapisane są w nim te klastry, które składają się na konkretny plik. Na dyskietce zgodnej z MS-DOS znajdują się dwie kopie FAT, dzięki którym możliwe jest odtworzenie struktury plików na dysku w razie jej uszkodzenia.

System ten pozwala na zapisanie maksymalnie 4096 klastrów. Wynika to z numeracji klastrów w FAT, który jest wykonywany za pomocą 12 bitowych wartości. Stąd system FAT stosowany dla dyskietek nazywano FAT12 (dla dysków twardych są to FAT16 i FAT32).

Inne systemy operacyjne pozwalają na zapis w wielu systemach plików, w tym preferowany jest natywny (np. Linux itp.). Często też dla zachowania zgodności, możliwy jest opcjonalny zapis w FAT12.

Sektor rozruchowy Edytuj

Pierwszym sektorem nośnika jest sektor rozruchowy zwany boot-sektorem (oznaczany numerem 0). Przechowuje on wszystkie niezbędne parametry dyskietki. Do parametrów takich zaliczyć można między innymi:

  • identyfikator systemu operacyjnego
  • liczba bajtów w sektorze
  • liczba sektorów na klaster
  • liczba sektorów zarezerwowanych
  • liczba kopii tablicy FAT
  • liczba pozycji w głównym katalogu
  • rodzaj nośnika (bajt)
  • liczba sektorów na ścieżce
  • liczba stron dyskietki
  • fizyczny numer dyskietki
  • nazwa dyskietki (podawana po procesie formatowania)
  • typ systemu plików (FAT12)

Nie wszystkie parametry są interpretowane i nie wszystkie wartości tych parametrów są dozwolone w danych systemach operacyjnych (do najmniej elastycznych należy zaliczyć QDOS, kompatybilne z MS-DOS oraz Windows).

Fizyczne uszkodzenie sektora zerowego uniemożliwia korzystanie z dyskietki w odróżnieniu od pozostałych sektorów, które mogą być pomijane (analogicznie jest w przypadku dysków twardych). Odpowiedni komunikat błędu pojawia się podczas formatowania uszkodzonej dyskietki (np. MS-DOS/Windows podaje komunikat o uszkodzeniu sektora zerowego oraz o niemożności wykorzystania nośnika).

Ciekawostki Edytuj

  • Atari ST i Amiga były komputerami, w których format zapisu danych na nośniku był całkowicie programowalny. Komputery zgodne z IBM PC i Apple charakteryzowały konkretne gęstości zapisu, często niekompatybilne z pozostałymi architekturami. Atari zapisywało standardowo dyskietkę w formacie zgodnym z PC (czyli pojemność 720 KiB) natomiast mogły też zapisać dowolny inny format (ograniczony jedynie parametrami technicznymi stacji dysków). Maksymalnym formatem zapisu dla dyskietek np. DD było 946 176 bajtów, który jeszcze mógł być zwiększany poprzez manipulowanie ilością wpisów w katalogu głównym. Możliwe było też sformatowanie dyskietki dla przykładu na 5 632 bajtów, na które dostępnych było 3 584 bajty (format: 1 strona, 1 sektor, 1 sektor na klaster, 10 ścieżek).
  • Stacje dysków wyposażone są we wskaźnik aktywności LED, który w przypadku komputerów Atari ST oraz Amiga był w pełni software'owo kontrolowany. Było to wykorzystywane w demkach oraz grach. Dla przykładu w grze Lemmings (wersja dla ST) dioda ta migała, gdy przez lemminga budującego mosty były wykorzystywane ostatnie trzy przęsła. Miało to na celu zastąpienie efektów dźwiękowych w przypadku braku komputerowego sygnału audio (np. po ściszeniu itp.). Było to o tyle istotne, że przygotowywało gracza na to, że lemming kończy budowę mostu i należy go uchronić przed spadnięciem z niego w przepaść[1].
  • Systemy operacyjne Atari TOS, AmigaOS i Mac OS wykorzystywały sensor obecności dysku w napędzie, dzięki czemu pewne operacje były pomijane, jeśli nośnik nie został wyjęty/zamieniony. Innym przykładem jest to, że w czasie, gdy inne komputery wyświetlały użytkownikowi komunikat, aby nacisnął dowolny klawisz, gdy np. zmieni dyskietki itp., w systemach tych komunikat nie pojawiał się, gdyż wczytywanie z dyskietki następowało automatycznie (po włożeniu jej do napędu).
  • W komputerach Macintosh stacja dysków była całowicie "zmotoryzowana" (motorized) i kontrolowana przez system operacyjny. Nie miała nawet przycisku do wyrzucania dyskietki – po podaniu komendy "Eject Disk", była ona mechanicznie wysuwana przez stację, tak jak kaseta wideo w większości magnetowidów. Podobnie przebiegało ładowanie dysków do stacji.
  • Stacje dyskietek 5.25" Commodore przeznaczone do mikrokomputerów 64 i 128 (np. Commodore 1541) były w istocie małymi komputerkami z własną pamięcią ROM, RAM, procesorem i podłączeniem szeregowym (a przy prostej przeróbce i równoległym) do komputera. Stacja ta była więc często używana do nietypowych programów, które mogły np. wygrywać melodyjki używając wyłącznie silnika stacji lub zamieniać ten system w koprocesor (względem głównego komputera). Podobnie było w przypadku stacji 3" Timex FDD3000 (dla komputerów ZX Spectrum i Timex- był to de facto pełnoprawny komputer z procesorem Zilog Z80 i 64 KiB RAM, pracujący jako stacja dysków (z własnym systemem TOS) lub jako komputer CP/M, używający Spectrum/Timexa jako terminala znakowego.

Popularne firmy z branży nośników pamięci:


Ta strona zawiera treści z Komputery wiki. Oryginalny artykuł był umieszczony pod nazwą Dyskietka. Tak jak w Tobipedii, tekst z Komputery wiki jest udostępniony na licencji GNU Free Documentation License.

Przypisy

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki